REKLAMA
Anywhere logo

Dawid Dróżdż

KLIENT: Teatr życia Farhadiego

2017-04-21
...
Za sprawą swojego filmu twórca Rozstania skłania widzów do namysłu nad egzystencjalnymi, odwiecznymi rozterkami: Czy w imię lepszego świata powinniśmy dążyć do samosądów czy może nauczyć się przebaczania?

89 ceremonia rozdania Oscarów nie okazała się wyjątkowa jedynie z uwagi na spektakularną wpadkę podczas wręczenia nagrody dla najlepszego filmu, ale również ze względu na – wyrażony przez ludzi kina – manifest wymierzony w radykalną politykę antyimigracyjną Donalda Trumpa. Motywowany względami politycznymi Farhadi zdecydował się na bojkot gali, w związku z czym nie odebrał osobiście prestiżowego wyróżnienia przyznanego mu za realizację Klienta. Zasłużenie wyróżniony film twórcy Rozstania przedstawia odważną próbę odbudowy świata, w którym bohaterowie opowieści mogliby się czuć bezpiecznie, a ten kto zasłużył na karę zostaje nią ostatecznie obarczony.

W prologu irańskiego dramatu psychologicznego poznajemy nauczyciela miejscowej szkoły Emada i jego żonę Ranę, których losy naznacza wybuch niszczący ich dotychczasowy dom. Małżeństwo zmuszone jest do ułożenia swojego życia od podstaw. W poszukiwaniu własnego azylu bohaterowie wynajmują nowe mieszkanie, które – za sprawą wzmianek o tajemniczej przeszłości poprzedniej lokatorki – kreuje na ekranie atmosferę rodem z thrillerów Polańskiego. W toku fabuły okazuje się chociażby, że poprzednia najemczyni prowadziła rozwiązłe życie i uczyniła z domu miejsce regularnych spotkań ze swoimi klientami. W momencie, gdy bohaterowie zdają się już oswajać z nowym miejscem zamieszkania, niespodziewanie dochodzi do zbrodni pozostawiającej głębokie piętno na ich codzienności. Zraniona męskość nie pozwala Emadowi na bezkarne pozostawienie tych wydarzeń i rozbudza w nim silne pragnienie zemsty. Jedyną odskocznią od przytłaczającej codzienności okazuje się dla małżeństwa występ w spektaklu na podstawie sztuki Arthura Millera Śmierć komiwojażera.

Bohaterowie, których role balansują między figurą ofiary i oprawcy komponują się z wyludnionym, obumierającym miastem tworzącym anturaż filmu. Farhadi nie piętnuje dopuszczającego się zbrodni na Ranie mężczyzny ani szukającego zemsty Emada, dowodząc że w każdym z nas kłębi się atom nienawiści, którego stłamszenie pozwala na narodzenie się dobra. Klient subiektywizuje historię z pozoru oczywistą w interpretacji, ukazując ją z kilku perspektyw. Farhadi wykazuje tym samym, że każdy czyn, nawet trudny czy wręcz niemożliwy do zracjonalizowania, można usprawiedliwić. Taka argumentacja ze szczególną siłą wybrzmiewa w realiach kraju zawikłanego historycznie w bezustanne konflikty i wojny.

klient

Bohaterowie Klienta grają w dwóch spektaklach przeplatających się ze sobą nawzajem – w teatrze i – odwołując się do socjologicznego pojęcia autorstwa Ervinga Goffmana – w teatrze życia codziennego. Świat jest ciągłą inscenizacją, permanentnie stawiającą nas naprzeciw nieprzewidzianych sytuacji. Autor ukazuje siłę ludzkich emocji, których nie można skryć za grubą warstwą pudru i tuszu do rzęs. Bohaterowie nieumyślnie przemycają w struktury przedstawienia swój własny spektakl, przepełniony niepokojem przed wrogą rzeczywistością, żalem do samych siebie, wzajemną nienawiścią i miłością zarazem. Przetrawienie przeżytej traumy wymusza w Emadzie i Ranie podjęcie decyzji, które pozwolą rozpocząć nowe życie z czystą kartą. Czy będzie to jednak możliwe?

„Dzielenie świata na nas i naszych wrogów nie znajduje usprawiedliwienia i prowadzi do wojny”. Słowa zawarte w przemówieniu nieobecnego na ceremonii oscarowej Farhadiego znajdują swoje odbicie w stworzonym przez niego dziele. Wszelkie granice nie są w stanie oddzielić dobra od zła bo jak dowodzi autor, nic nie jest jednoznaczne. Czy w czasach moralnego kryzysu świat zwróci się ku dialogowi z własnymi słabościami czy może rozpęta regularną wojnę przeciwko lękom dopominającym się afirmacji? Klient jest atrakcyjną filmowo próbą otworzenia oczu, zamkniętych na problem hipokryzji, nienawiści i żądzy zemsty tlącej się w dużej części współczesnego społeczeństwa.

Dystrybutorem filmu jest GUTEK FILM

Tekst: Dawid Dróżdż

REKLAMA