Kilka dni temu cały świat wstrzymał oddech na wieść o nominacjach do tegorocznych Oscarów. Jak to zwykle bywa, gdy Akademia ogłosiła listę wyróżnionych tytułów, internet został zalany falą postów o niesprawiedliwie pominiętych dziełach. Nie zabrakło również opinii zajadle krytykujących ideę imprezy skoncentrowanej przede wszystkim na atrakcyjnych komercyjnie superprodukcjach.
Skoro więc ta uroczystość jest właściwie powszechnie uznana za nieistotne targowisko próżności elit, to dlaczego co roku przynajmniej przez parę miesięcy utrzymuje się na wąskiej liście topowych medialnych tematów?
Odpowiedź na to pytanie znajdziemy w eseju francuskiego filozofa Rolanda Barthesa na temat amerykańskiego wrestlingu. W bardzo ważnym dla myśli strukturalistycznej tekście autor podkreśla znaczenie sportowo-teatralnego spektaklu dla całego społeczeństwa Stanów Zjednoczonych. Narracja prowadzona przez wizję zapasów rodem z parku rozrywki zawsze doprowadza do triumfu Dobra, powalającego czarny charakter na łopatki. Dzięki obserwowaniu niemiłosiernie nokautowanych łotrów (a raczej wcielających się w nich zawodników), publiczność zachowuje mentalną higienę i w cynicznych czasach odzyskuje resztki wiary w powszechny ład.
Oscary oraz wrestling charakteryzują analogiczne znaki szczególne. Prestiżowa gala podobnie jak specyficzne, ringowe potyczki opiera się na akceptacji umowności. Gwiazdy biorące udział w ekskluzywnej imprezie całkowicie świadomie oddychają konwenansami. Zakładają niepraktyczne kreacje, doczepiają sobie permanentne uśmiechy, udają przyjaźń z innymi przedstawicielami branży, a nawet symulują szacunek do dziennikarzy. Kolejną wspólną cechą obu widowisk jest przewidywalność. Fan wrestlingu zawsze wie, kto zwycięży tak, jak kinoman potrafi przewidzieć większość filmowych laureatów na podstawie niezmiennego od lat schematycznego klucza doboru jednostek zasługujących na laury. Wreszcie, ostatni punkt wspólny to atrakcyjna synteza prostoty ze spektakularnością formy. Kilku facetów okładających się krzesłami, a także gadające głowy dziękujące rodzicom, otrzymują bliźniaczo patetyczną oprawę bliską podniosłym rejestrom starożytnych eposów.
Nazwałbym oscarowe show czymś w rodzaju negatywu wrestlingu. Amerykańskie zapasy “na niby” przedstawiają krwawą drogę przez mękę prowadzącą do satysfakcjonującego finału. Natomiast transmisja ukazująca wybory członków Akademii uwodzi przyjemnym blichtrem, po to, by na koniec zostawić odbiorcę z rozczarowującymi rezultatami.
Tak więc, czy należy określić naszą nieustanną potrzebę oglądania niesatysfakcjonującego wydarzenia masochizmem? Pewnie tak, ale można to pragnienie dość racjonalnie wytłumaczyć. Przede wszystkim wszyscy chcemy funkcjonować jako “niezależni-zależni” komentatorzy. Wręcz kochamy wchodzić w rebelianckie buty i bezlitośnie ganić filmowe zabawy elit, lecz równocześnie jak ognia unikamy kontrowersji, które mogłyby wyrzucić naszą opinię poza powszedni margines. Chwaląc się popieranymi przez cały świat negatywnymi, oscarowymi refleksjami zjemy ciastko i dalej będziemy je mieć.
Oprócz przytulenia się do cieplutkiego konformizmu łakniemy także realnego czarnego charakteru. Odtwarzamy więc postać wrestlera o pseudonimie “Obrońca Honoru X Muzy” i z radością przygniatamy złotego ludzika komodą. Bohaterski czyn odrywa nas od codziennej szarości, dlatego regularnie w ciągu pierwszych miesięcy każdego roku budujemy własną zbroję rycerza współczesnej popkultury.
Fakt, iż Oscary nie cieszą się przychylnością tłumów to wbrew pozorom ich największa karta przetargowa. Dzięki antagonizującej charakterystyce zdobywają rzesze telewidzów-zbawicieli kinematografii. Odbiorcy masowo piszący facebookowe i twitterowe komentarze dotyczące “hollywoodzkiej nieszczerości” napędzają całą tę machinę ku radości VIPowskich figur z ekranu.
Nie ważne, czy z zapartym tchem śledzimy zimowe igrzyska Fabryki Snów, czy manifestujemy sprzeciw wobec gali, w obu przypadkach organizatorzy Oscarów sprytnie wykorzystują nasze błędne przekonanie o ważkości indywidualnej opinii.
