Kolejne święto literatury za nami. W drugiej połowie października Kraków zamienia się – jak przystało na Miasto Literatury UNESCO – w przestrzeń, gdzie jesienna aura sprzyja rozmowom o literaturze, a na ulicy spotkać można twórców kojarzonych z książkowych okładek. Mowa oczywiście o dwóch najważniejszych literackich wydarzeniach drugiej połowy roku – Festiwalu literackim im. Josepha Conrada i Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie – na które w poszukiwaniu włoskich akcentów i ja się wybrałam.
Tytuł Miasta Literatury UNESCO Kraków otrzymał w 2013 roku, jako pierwsze miasto w Europie Środkowo-Wschodniej. Od tego czasu w mieście realizowane są liczne projekty promujące literaturę i czytelnictwo, takie jak Krakowski Program Wydawniczy, Literacka Małopolska, Kody Miasta czy Czytaj PL – największa w Polsce akcja bezpłatnego czytania e-booków i audiobooków. Odbywa się też festiwal literacki im. Josepha Conrada, w którym jestem związana od dziesięciu lat – z przerwami. Zaczynałam jako wolontariuszka, pilotując gości festiwalowych między innymi Etgara Kereta czy poetkę Ruth Padel.
Siedemnasta edycja festiwalu, odbywająca się pod hasłem „Nadzieja radykalna”, skupiła ponad sto spotkań i debat. W programie pojawili się m.in. Abdulrazak Gurnah, Auður Ava Ólafsdóttir, Colm Tóibín czy Yan Ge. Olga Drenda, dyrektorka kreatywna festiwalu, mówiła, że chodzi o to, by nawet po kryzysie umieć patrzeć w przyszłość z ciekawością. Taki klimat dało się poczuć także podczas piątkowego spotkania z włoskim pisarzem Vincenzo Latronico, autorem powieści Do perfekcji (wyd. Czarne), na które wejściówki rozeszły się błyskawicznie, a sala wypełniona była po brzegi. Rozmowę prowadził Aleksander Hudzik. Spotkanie prowadzone było w niemal kawiarnianej atmosferze, zaczęło się od pytania nawiązującego do znanego trendu w social mediach o to, jakim piwem byłaby twoja książka, na co autor odpowiedział żartobliwie, że piwem kraftowym, odnosząc się w ten sposób do bohaterów Do perfekcji.
Vincenzo Latronico – pisarz, tłumacz i eseista mieszkający w Mediolanie – mówił o świecie, w którym życie staje się projektem do pokazania. Bohaterowie powieści, Anna i Tom, mieszkają w Berlinie, pracują w branży kreatywnej, mają idealne mieszkanie i jeszcze lepsze zdjęcia w mediach społecznościowych. Ale pod tą estetyką kryje się poczucie pustki, samotności i lęk przed byciem zwyczajnym. Autor tłumaczył, że jego książka nie ma klasycznej fabuły – to raczej zapis przestrzeni i rzeczy, które nas definiują. „Kupujemy przedmioty, które pozwalają nam wierzyć, że nie jesteśmy konsumentami” – mówił. To zdanie, w swojej ironii i prostocie, podsumowało nie tylko książkę, ale też pewien rys pokolenia milenialsów.
Dzień później przeniosłam się do hal EXPO Kraków, gdzie trwały 28. Międzynarodowe Targi Książki. W tym roku przyciągnęły one około 59 tysięcy czytelników, ponad 1000 autorów i 500 wydawców. I właśnie tu, w sobotę, odbyło się premierowe spotkanie z Chiarą Valerio, matematyczką, tłumaczką i pisarką, autorką powieści Ci, którzy mówią, ci, którzy milczą (wydawnictwo bo.wiem). Rozmowę prowadziła Sylwia Chutnik.
Spotkanie rozpoczęło się od cytatów zawartych w książce, dotyczących kontroli jako metaforze dla emancypacji i awansu społecznego. Potrzeba kontroli poruszona została również w kontekście klasowym, co szczególnie w powieści widać na przykładzie Scauri, włoskiej miejscowości, gdzie toczy się jej akcja. Poruszono również temat inspiracji Virginią Woolf, której dzieła autorka tłumaczy, oraz motywu wody obecnego w literaturze feministycznej. Spotkanie było bogate w konteksty i tropy, a sama Valerio pod wrażeniem wysokiego poziomu dyskusji o literaturze w Polsce.
Wydarzenia dotyczące literatury włoskiej odbyły się pod patronatem Włoskiego Instytutu Kultury w Krakowie. Podczas targów premierę miała również inna książka z wydawnictwa bo.wiem „Italia w kieliszku wina” (aut. Marc Millon), którą można było zakupić na stoisku targowym. Z targów i festiwalu Conrada wracam pełna nowej energii i inspiracji, w oczekiwaniu na przyszłoroczną edycję święta literatury, na które znów wybiorę się w poszukiwaniu włoskich akcentów. Tymczasem śledzę plany wydawnicze i oczekuję na nowości – kolejna książka Chiary Valerio, będąca kontynuacją “Ci, którzy mówią…”, zostanie wydana w języku polskim już niebawem.
